Posts in category Ganacsiga & Teknolojiyada


Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Haweenka Iyo Dhaqaalaha

Dhinacyada bulsho laga horumarinkaro waxaa kamida kobaca dhaqaalaha dal uu leeyahay. Dunida maanta waxyaabaha layskula dagaalamo waa dhaqaale, waxaad maqashaa waddanbaa waddan kale cunaqabatayn saaray IWM. Wuxuu saarayaa cunaqabatayn dhaqaale, dalkaasoo dhana saamayn ba’an ayay ku yeelanaysaa. Dalkeena waa dal dihin oo khayraad ka buuxo laakiin maaha dal ay kunoolyihiin dad uqalma, caalamka waxaa jira waddamo aan lahayn wax khayraadah haddana dhaqaalohoodu uu sara kac sameeyo. Dalkayga hooyo waxaa lagu tiriyaah waddamada dunida ugu dhaqaalaha hooseeya. Waxaa loo baahan yahay inaynu dhaqaalaha dalka horumar ku samayno, si aynu dalkeena sharaftiisa iyo magaciisaba kor ugu soo qaadno. Haddaba, siday haweenku uga …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Saamaynta Korona Fayrus Ku Leedahay Suuqyada Saliida iyo Gaaska

Cudurkaan korona fayrus wuxuu sidoo kale saameyn ba’an ku leeyahay suuqyada saliida iyo gaaska. Dadka uu ku dhacay cudurka korono fayrus guud ahaan caalamka ayaa Axadda maanta ah gaartay ilaa iyo 300,000 oo qof. Sida ay ku warrameyso wakaaladda wararka ee AFP, ugu yaraan 300,097 la xiriira caabuqaan halista ah ayaa la diiwaangeliyay aduunyada oo dhan, tan iyo intii uu soo billowday bishii December ee sannadki hore. Dadka u dhintay ee isbitaallada lagu diiwaangeliyay ayaa gaaraya 12,895 oo dhimasho ah, ilaa iyo 169 waddan oo caalamka ah, sida ay maanta xaqiijisay Hey’adda Caafimaadka Aduunka ee WHO. Dalka Talyaaniga ayaa hadda …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Farqiga u Dhaxeeya Wadamada Qaniga ah iyo Kuwa Saboolka ah

Wadamada qaniga ah iyo kuwa saboolka ahi kuma xidhna da’da qarankaasi soo jiray. Taasi waxay daliil muuqda u tahay in wadamada India iyo Egypt kuwaas soo jiray 2000 oo sano ay hadana wali yihiin wadamada saboolka ah. Dhinaca kale Kanada, Australia, iyo New Zealand kuwaas oo 150 sano oo kaliya jiray ay maanta yihiin wadamada ugu qanisan adduunyada ama horumarsan. Sidoo kale farqiga wadamada qaniga ah iyo kuwa saboolka ahi kuma xidhna khayraadka wadankaasi yaala “Available of Natural Resource” Maxa yeelay dhulka Jaban 80% waa buuralay aan ku habboonayn wax soo saarka beeraha laakiin hadana Jaban waa wadamada ugu qanisan …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Maxaa Loolla Jeedaa Kobac Dhaqaalle?

Marka waxqabadka (performance) dhaqaalaha dalka la cabbirayo, waxa ugu horrayntabala xisaabiyaa tacabka ama wax soosaarka dalka idilkiis (Gross Domestic Product – GDP). GDP-gu wuxuu tilmaamaa qiimaha suuqa (market value) ee wadarta tacabka (total production) dalka. Qiimaha suuqa ee dhammaan badeecadda iyo adeegga waddanka gudihiisa lagu soo saaray muddo cayiman waxay ku siinayaan GDP-ga waddanka. GDP-ga ama wadarta tacabka dalka inta badan looma adeegsado is-barbardhigga dhaqaalaha dalalka kala duwan ee adduunka maxaa yeelay dalalku waxay ku kala duwan yihiin tirada muwaadiniinta ku nool. Sidaasi darteed, si dhaqaalaha waddamada la isku barbardhigo, siday u kala horreeyaanna loo ogaado, waa in GDP-ga dalka …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Mareykan iyo Faransiiska Ayaa Noqday Labada Wadan ee iibiya Hubka ugu Badan Dunida

Maxaad kala socotaa in Mareykanka iyo Faransiiska ay noqdeen labada wadan ee iibiya hubka ugu badan dunida? Mareykanka iyo Faransiiska ayaa iibiya hub badan. Mareykanka wuxuu xoojinayaa mowqifkiisa ah dhoofinta hubka ugu badan adduunka, iyo dhoofinta Faransiiska oo kordhay. Ruushka, dhanka kale, wuxuu iibiyay hub yar intii u dhaxeysay sanadihii 2015 –2019 kii marka loo fiiryo hadda. Wadarta dhoofinta hubka ayaa kordhay 5.5 boqolkiiba shantii sano ee 2015–2019 laga soo billaabo xilligii 2010 -2014, sida lagu sheegay warbixin laga soo saaray Machadka Daraasaadka Nabadda ee Magaalada Stockholm (Sipri). https://www.sipri.org/sites/default/files/2020-03/fs_2003_at_2019.pdf Waddanka iibiyay hubka ugu badan shantii sano ee la soo dhaafay …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Bangiyada Islaamka: Milicsi Taariikheed

1963-dii ayaa bangigii u horreeyey oo ku shaqeeya nidaamka maaliyadeed ee Islaamka laga furay magaalda Mit-Qamar ee dalka Masar. Inkastoo bangigaas markiiba irdaha la isugu dhuftay, arrimo siyaasadeed darteed, haddana, muddadii yarayd ee uu shaqaynayey, sagaalkiisii laamood, waxay soo jiiteen macaamiil sare u dhaafaysa hal milyan oo qof. Chapra (2001) wuxuu tilmaamaa in bangigaas iyo labadii isku day ee ka horreeyey, oo midna laga hirgeliyey dalka Pakistan midna Malaysiya, ay dumiyeen darbigii khiyaaliga ahaa ee muslimiinta ka hortaagnaa yagleelidda nidaam maaliyadeed oo ku salaysan shareecada Islaamka Duminta derbigaas khiyaaliga ah waxaa xigey yagleelidda bangiyo ka baaxad weyn bangigii hore. Bangigii …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Dhaqaalaha Somaliland Miyuu Kobcay 10-kii Sano ee Aynu Soo Dhaafnay Mise Hoos Buu u Dhacay?

Dad badan ayaa ku warma arrinta, bal aan isku dayo inaan si kooban uga hadlo dhaqaalaha Somaliland 10kii sano ee aynu soo dhaafnay (2009- 2019). Koboca dhaqaalaha (economic growth) waxa lagu ogaadaa dhawr arrimood: 1.Wax iibsiga macmiisha 2. Adeegyada bulshada 3. Shaqo abuurka 4. Miisaaniyada 5. Maalgashiga Iwm Dhaqaalaheenu waa mid inagu kooban inaga oo aan waafaqsanayn qaar ka mid farsamooyinka caalamka lagu ogaado koboca dhaqaalaha. Tusaale, ma jirto xogo sheegaya awooda wax iibsiga macmiisha (consumer spending). Sidoo kale ma jirto xogo rasmi ah oo qeexaya dakhliga iyo wax soo saarka dalka (GDP and per capita output). Mida kale ma …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Waa Maxay Dambiyada Deegaanka ‘eco-crime’?

Dembiyada deegaanka waa ku xadgudubka shuruucda deegaanka waxaana loo dejiyay in lagu ilaaliyo deegaanka. Marka si guud loo qeexo, dambigu waxay isugu jiraan dhammaan falalka sharci darrada ah ee sida tooska ah u keena waxyeelada deegaanka. Dembiyada noocan oo kale ah waxaa sidoo kale loo yaqaannaa ‘dambi ka dhan ah deegaanka.’ Dembiga deegaanku wuxuu daboolayaa isku-darka howlaha ku xadgudbaya sharciga deegaanka u horseedda waxyeello weyn ama khatar ku ah deegaanka, caafimaadka aadanaha, ama labadaba. Dembiyada deegaanka waa fal sharci darro ah oo si toos ah wax u yeelaya deegaanka. Hay’adaha caalamiga ah sida G8, Interpol, Midowga Yurub, Barnaamijka Degaanka ee …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Dhaqaalaha iyo Maalgashiga Dadka

Halkan waxaaynu ku eegaynaa khayraadka bini’aadamka ku jira oo ah awoodooda xag jismi, caafimaad, cilmi iyo caqli. Khayraadkaas oo ah kan ugu muhiimsan ee mudan in la maalgashado. Waxaana u qaadaa dhigi doono si la wada fahmi karno. Dadka badankood markii ay maqlaan hanti, isla markiiba waxay u fahmayaan lacag bangi taala, saami shirkadeed, guri, gaari ama wax lamid ah. Dhamaan waxaas oo dhan waa nooc kamida hantida la taaban karo, waayo waxay leeyihiin faa’iido iyo wax-soosaar la mafacsanayo mustaqbalka dhow ama fog. Laakin waxaa jira hanti kale oo aan la taaban karin, hadana wax-soosaar iyo faa’iido badan u leh …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Waa Maxay Dhaqaaluhu? – Dhaqaaluhu Waa Maado Fac wayn oo soo Bilabantay waqtiyo Hore

Dhaqaaluhu waa cilmiga aan ku baranno sida loo maamulo khayraadka yar ee aan haysanno si aan u daboolno baahiyaha aan xadka lahayn ee aan leenahay. Dhaqaalayahankuna ma ahan bakhayl ee waa xeeldheere aqoonyahan ah kaasoo si maangal ah u maamusha tacabka yar ee uu haysto. Dhaqaaluhu waa maaddo kamid ah maaddooyinka ugu qaalisa ee dunidaan lagu barto. Dad badan ayaa markay maqlaan magaca “Dhaqaalaha” aan si mug leh u fahmin sababta loo barto maaddadaan? Dadka dhaqaalaha barta waxaa jira oraah ay isticmaalaan oo dhahda “Economists always disagree” taasoo micnaheedu yahay in haddii aad su’aal waydiiso koox dhaqaaloyahaniin ah midkasta wuxuu …

Read more 0 Comments
error: Content is protected!!