Posts in category Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada


Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Maxay Soomaalidu Marwalba u Danaysaa Isbeddelka Maamulka Madaxtooyada?

 “Ninba maalintiisuu Maandeeq gujaystaa.” Abwaan Feerfeer. Saaxiib, horta qoraalkan ka hor, weligaa ma isweydiisay sababta ay Soomaalidu kol kasta u jeceshahay in uu isbeddalo Xukanka Madaxtooyada? Haddii aad joogto Muqdisho, ama Hargeysa, ama Garoowe ama Dawlad-gobaleedyada kale, abidkaa ma ka fekertay sababta Soomaalida meelahaas kala joogta ay kulli isku calool u yihiin oo uur iyo afba uga wada diidaan in uusan ku soo laaban qofka markaa saaran Kursiga Madaxtooyadaas? Anigu waan iska wareystay, waana helay sababta e, bal xoogaa ila soco. Dhallinyaro badan oo aan isku barannay Xamar, ayaa markii la soo doortay Cabdiqaasin Salaad, waxa aan arkay nimankii oo …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Falanqeyn: Shacabka Reer Afgooye Miyaysan Nasab-ahayn?

Dhibaatooyinka ay geystaan fatahaadaha webiyada iyo roobabka ayaa waxay ka noqdeen gudaha Soomaaliya wax soo noqnoqda, kuwaasoo baabi`yay dad iyo duunyaba. Marka loo barbardhigo dhulalka wabi-mareenka ah dalka intiisa kale waa dhul lugu tiriyo dhulalka qalalan, iyadoo ay taasi jirto ayaa xilli roobaadyada sida xilliga gu’ga markuu si fiican u roob dhigo ayuu wuxuu sababaa in ay dooxyadu biya badan soo rogaan kuwaas oo loo yaqaanno “daadad” waxayna saameeyn iyo waxyeelaba u geeystaan kaabayaasha dhaqaale iyo hab-nololeedka bulshooyinka u badan xoolo dhaqatada ee halkaas degan iyo sidoo kale dadka ku nool magaalooyinka. Iyadoo ay dhibaatooyinkaasi jiraan, madaxda Soomaaliyeed waxaad u …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Xabaalitaanka Ilbaxnimooyinka

Tan iyo bilowgii nidaamyada dawladnimo ee cusub ”Modern State” waxa bilaabmay dar-dar xooggan oo la xidhiidha dhanka kala cidhiidhsiga, kala xadidda iyo halganka loogu jiro nooleynta iyo xabaalitaanka ilbaxnimooyinkii hore. Walow nidaamdaydii dawladnimo ee hore-ba ay ahaayeen kuwo ilbaxnimooyinka danayn gaar ah siiya, haddana waxa qasbayey qowmiyadaha tirada badan ee ay hal xukun hoos keeneen oo midba mida kale duulimaad ku tahay iyo kala maroorsiga kursiga boqortooyada. Taasi waxa ay sababtay in ilbaxnimooyinku aannay wax sidaas u sii weyn nooleynteedu aysan noqonin. Balse intan ay bilaabmatay dawladnimada cusubi ee ku dhisan qowmiyad-qowmiyadda waxa ummad weliba isku dayeysaa in ay hesho …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Ma Yeellan Kartaa Jabbuuti Dawladnimo Qiimo Leh?

Jabbuuti waxa ay xornimada qaadatey sannadkii 1977-kii, waxa ay muddo u dhaxeysey 1894-19770kii hoostegi jirtey ama xukumi jirey gumeystihii Faransiiska. Magacii loo yaqaanney waqtigaas wuxuu ahaa French Somaliland (sidoo kale Afar and Isse Territory). Waxa maanta loo aqoonsanyahay Jabbuuti in ay tahay dal gaar ah oo madaxbannaan. Waxa ay ku taallaa baabul mandabka isku xidha badda cas iyo gacanka cadmeed, waa meel istiraatiiji aad xad dhaaf u ah xagga isku socodka. Waxa ay dhul ahaan jaar la tahay dalalka Eriteriya, Itoobiya iyo Soomaaliya. Waxa Jabuuti wada dega asal ahaan Canfar iyo Soomaali, balse waxa aad u badan Soomaalida (T.A: qabiilka …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Fasirka Xiisadda Siyaasadeed ee Maanta

Baraha bulshada iyo golayaasha siyaasaddaba lagu hadal hayay imaatinka madaxweyne Farmaajo iyo raiisal wasaare Abiy Axmed, kuwaas oo ku soo wajahan magaalada Hargeysa. Haddaba waxa iswayddiin mudan maxaa keenay in labada masuul ay damcaan in ay yimaaddaan magaalada Hargeysa? Isla sidan oo kale ayaa madaxweyne Farmaajo iyo ra’iisal wasaare Abiy ay u damceen in ay yimaaddaan sannadkii 2018-kii, kolkii ay soo galeen heshiiska isdhexgalka gobolka. Balse, arrinaas Soomaalilaan waa ay ka biyo diiday, diidmo qayaxanna waa ay ka muujisay. Shirkii Midowga Afrika iyo Kulankii Labada Madaxweyne! Kulankii 10-kii bishan Febraayo uga bilaabmay Midowga Afrika magaalada Addis Ababa, ayaa waxa isugu …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Maxaad Kala Socotaa Taariikh Nololeedkii Nuur Faarax Xirsi?

Nuur Faarax Xirsi waxa uu ku dhashay Degmada Burco, ee Gobolka Togdheer sannaddii 1962-dii. Halkaas ayuu kusoo qaatey waxbarashadiisii aasaasiga, oo kasoo bilaabmeysa dugsi Qur’aankii. Kaddibna waxa uu isla Degmadii Burco ka bilaabay Dugsigii Hoose/Dhexe. Kaddib waxa uu haddana usoo wareegay magaaalo madaxda dalka Soomaaliyeed ee Muqdisho. Isagoo ku biirey Dugsigii Hoose/Dhexe ee Halgamaa Maxamuud Xarbi. Dugsigaas ayuuna ku dhammeystay waxbarashadiisii hoose/dhexe, oo ku yaallay degmada Wardhiigley. Nuur intaas kaddib, waxa uu ku biirey Dugsigii Sare ee Jamaal Cabdinaasir, oo ay dawladda Masar gacanta ku haysey. Nuur Faraax Xirsi dabadeed markaas wuxuu bilaabay labadii sanno ee Gurmadka Qaranka. Wuxuuna Bare …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & DuniddaFalsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Itoobiya iyo Aragtidii Friedrich Ratzel (Lebansraum)

Noolaha Aadamuhu intii uu adduunka guudkiisa saarnaa, waxa uu ku hawlanaa oo ku jirey isbeddel xag kasta ku wajahan. Ha noqdaan isbeddeladaasi kuwo diineed, dheef la raadiyo, siyaasad, korriin caqli iyo jidh, maamul, bulsheyn, deegaamayn, aqoon yeelasho, unkidda ilbaxnimooyin iwm.  Badanka fal kasta iyo tallaabo kasta oo hore loo qaadana, waxa shardi ama tiir u ahayd dan. Dantaasi marwalba waxa ay u adeegaysaa cidda falka ama tallaabada qaadaysa. Taas oo jirta, ayaa waxa ay dantaasi horseeddaa isriix-riix bulsheed ama qofeed. Waxaana ka dasha oo ka dhambalma, kana dheehma aragtiyo iyo tabab ku cusub waayahaas. Kuwaas oo si guud ummadaha kale …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Wareysigii Madaxweyne Farmaajo ee 10-kii Febraayo 2020

Wareysigii uu muuqbaahiyaha Universal ka qaaday 10-kii bishan Febraayo madaxweynaha Soomaaliya ee Farmaajo, kaas oo dhinacyo badan taabanayay. Qodobada wareysigaas iiga baxay waxa ka mid ahaa, in loo fiirsadana ay mudan tahay. Isaga oo ka hadlaya xasiloonida siyaasadeed iyo dawladnimada, waxa uu ganafka ku dhuftay in xukuumaduhu isbeddelaan. Isaga oo ula jeeda haddii xukuumaddiisu dhacdo in wax walba ay eber ka soo bilaabmayaan. Sidaa darteed ay wanaagsan tahay in hal xukuumadi ay muddo badan dalka hoggaankiisa hayso. Isa qodobkaas mid kale oo la mid ah oo ku saabsanaa dhanka la dagaalanka musuqmaasuqa waxa uu tilmaamay, in wax-ka-qabad la’aanta musuqa ay …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Kaalinta Duqeyda Dhaqanka ee Nabad-dhiska Soomaaliya

Hordhac: Duqeyda dhaqanka ee kala geddisan oo ay bulshada Soomaalidu muddo aad u badan uu ku dhisnaa hab-maamulkoodu, gumeystihii ka hor iyo ka dib. Waxa ay u noqdeen tiir adag dhismaha nabadda oo horseedda qarandhiska Soomaalida. Dhammaan burburkii ka dib maamulladii la dhisay oo dhan waxa kaalin weyn oo muhiim ah ka qaatay duqeyda dhaqanka. In ay duqeyda dhaqanku kaalin weyn ku yeesheen arrimihii siyaasaddeenna waa dood kale oo aynaan kaga hadlayn maqaalkan, laakiin kaalinta ay ku leeyihiin dhismaha nabadda ee bulshadeenna. Middaas oo horseed u ah had iyo jeeraale in la dhiso qaran nabaddiisu ay fadhido, sal adagna ay leedahay. …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Sebenkan Maanta Aynu Joogno Dhalinyarada iyo Jiilasha Haatan soo Kacaamaya

Iftiimin guud: Sebenkan maanta aynu joogno dhalinyarada iyo jiilasha haatan soo kacaamaya, waxa aan ku baraarujin lahaa oo kala talin lahaa in ay dhugmo dheeraad ah u yeeshaan oo aanay ku kadsoomin Dukamantariyada iyo Aflaamta loo eekaysiiyo qaar cilmi iyo nadariyaad ku dhisan. Dhammaantoodna hal mid ayay ka siman yihiin ama sheegaan; waxaana ka mid ah: Bini’aadamku waxa uu u egyahay daanyeerka. Bini’aadamku berigii hore waa uu qaawanaa sida xayawaanka kale. Bini’aadamku tadawur (Evolution) ayuu sameeyay si uu muuqan maanta uu yahay oo kale u yeesho. Bini’aadamku dabshidkii iyo xilligii Casru Jaahiliga waxa ay ku wada hadli jireen faraha (hadal …

Read more 0 Comments
error: Content is protected!!