Posts in category Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda


Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Xaawa Cabdi: Waa Tumaa, Maxayse Ahayd Shaqadeeda?

Dr. Xaawa Cabdi Dhiblaawe, waxay ahayd Soomaali u ololeyneysay xuquuqda dadka, qareen, iyo dhakhtar. Waa aasaasaha Xarunta Caafimaad ee Hooyada iyo Dhallaanka iyo hay’adda Doctor Xawa Cabdi Foundation. Sannadkii 2010-kii, waxaa loo magacaabay Abaalmarinta Glamour ee Haweeneyda Sannadka. Sidoo kale waxay mar ka mid noqotay dadka loo soo magacaabay abaalmarinta nabadda ee Nobel Peace Prize. Alle ha u naxariiste, Dr. Xaawa Cabdi Dhiblaawe ayaa ku geeriyootay magaalada Muqdisho. Waxay ahayd aasaasaha hay’ad ka shaqeysa arrimaha gargaarka. Xaawa cabdi ayaa dhashay seddax carruur ah, oo mid ka mid ah uu dhintay sannadkii 2005. Waxay ku dhalatay magaalada Muqdisho, 17 bishii May …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Maxaad Ka Taqaan Kaydka Raadadkii Qaddiimiga ahaa ee Soomaalida?

Xarunta Dhaqanka ee Hargeysa, waa goob dhaqan oo qabata hawlo badan oo ay ka mid yihiin ururinta, meelaynta iyo kaydinta aasaartii qaddiimiga ahayd. Goobtaas waxa yaalla oo la isugu keenay kutub hore oo la qoray qarniyo hore, sidoo kale waxaa yaalla sawirro taariikhi ah oo ku mid yahay, Masjidu Qiblatayn oo Saylac ku yaal kana mid ah dhismayaasha qadiimiga ah ee Somaliland ku yaal. Mar ay BBC-du weydiisey Maxamed Axmed Dalmar oo ah oo dhaqan yaqaan, shiikh iyo suxufiba ah kuna sugnaa markii aannu booqannay goobtaasi, waxa masjidkaas magucu ugu baxay, waxa uu yidhi: ‘Horta kolley taariikhdaasi baadhis badan bay …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Hibada iyo Hal Abuurka

Hal-abuurku: waa soo kordhinta wax cusub, fikrad cusub, farsamo cusub, iyo weliba aqoon cusub, taas oo caalamka horteed dhaayo la saarin [=Creativity is conceiving that wich has not been conceived before]. Sidoo kalena, hal-abuurku, waa gacmaha ay abuurmaan ‘xaddaaraduhu’ [=Creativity is the hand that molds the face of civilizations]. Haddaba, isticmaalka erey-bixinta “ Hal-abuur’ kuma habboona in gabyaannimada loo adeegsado.– maxaa yeelay, gabeygu xaddaarad ma dhiso, wax cusubna dunida kuma soo kordhiyo, waanna halkii abwaankii weynaa lahaa”……..” Qaamuuska afsoomaaliga ee diyaariyeen Annarita Puglielli iyo Cabdalla Cumar Mansuur aynnu eegno wuxuu ku macneeyey labadan erey: hal-abuur1 m.l (-rro, m.dh) Curinta maansada. …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

“Waxaan dareemay in aan dhimanayo” Masaafeysiga Khasabka ah ee Sumba, Indonesia

Mas’uuliyiinta dalka Indonesia ayaa si aadag u sheegay in ay soo afjari doonaan gabdhaha la afduubto ka dibna la guursado, arrintaas oo caado dhaqameed ka ah jasiiradda Sumba. Waxay arrintan soo shaac baxday ka dib markii la afduubtay gabadh taas oo buuq badan ka dhashay, waxayna sababtay in wax la iska weydiiyo hab-dhaqankaas. Gabadh loogu magacdaray Citra ayaa maalin waxay guda gashay shaqadeeda, waxayna la kulantay laba rag ah oo u sheegayy in ay yihiin saraakiil katirsan dowladda, waxayna u sheegeen in ay doonayaan in ay kormeeraan mashruuc ay wax ka waday gabadha oo laga hirgelinayay deegaankaas. Saacad gudaheeda, raggii …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

26-ka June 1960: “Farxadda waxay ahayd sida in Soomaalida dembigooda la dhaafay”

Lixdan sano ka hor, maanta oo kale, ayey aheyd markii gobolladii waqooyiga Soomaaliya ee la oran jiray British Somaliland ay xorriyadda ka qaateen gumaystihii Ingiriiska. Maalmo kaddibna waxa ay la midoobeen gobolladii koonfurta Soomaaliya ee la oran jiray Italian Somaliland – sidaasna waxaa 1-dii Luulyo 1960-kii ku sameysmay Jamhuuriyadda Soomaaliya. Magaalada Hargeysa oo xarun u aheyd maamulka gumaystihii Britain ee gobolladaasi, todobaadyadii ka hor maalinta xoriyadda, waxay kooxihii xorriyad-doonka ahaa ka wadeen diyaar garow aad u ballaaran oo ku aadanaa waynaynta maalintaas. Waxay dadkii ka qeybgalay maalintaas ku tilmaameen maalin ay wada sugayeen Soomaalida. Allaha u naxariistee Shamis Abokor Ismaaciil …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

60 Sano ka Dib Xoriyadda: Sooyaalkii Xisbigii SNL ee 1960-kii

Bishan Juun waa xilliga xuriyadda waxaana Soomaali badan laga dareemaa u diyaargarowga xuska 26-ka Juun iyo kowda luuliyo. Waxaan idiin soo gudbin doonnaa warbixinno la xiriira xuriyadda oo 60 sano laga joogo. Waxay ahayd 1960-kii. Warbixintan ku saabsan xisbigii SNL waxaa qory Boobe Yuusuf Ducaale oo ah qoraa; fikir kasta oo halka ku qoran wuu u madaxbannaan yahay, BBC-da way ka madaxbannaan tahay: Aasaaskii SNS 1945 Tan iyo 1884, markii gumeystayaashii Yurub qaybsadeen qaaradda Afrika, halgammada xureynta is-daba-joog kuwo marna aan demin ayay ahaayeen. Qaababka ayaa is-beddelayay ee qasdigu mid ayuu ahaa: Madax-bannaani Qaran. Maxmiyaddii Somaliland, qarammadaa hanqalka la kacay …

Read more 0 Comments
AkhriDhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & DuniddaSiyaasadda & Diplomasiyadda

Lixdan Guurada Lixdankii: Ma shantaa laba ah, mise labadaa shanba ah?

Halgan dheeraa, haydaar badnaa oo hub iyo heesba la isku hurgufay dabadii ayay shacbigii Maxmiyaddii Ingiriisku gumeysanayay degganaa soo hooyeen libin la haybinayay. Waa 25kii Juun, sannadkii hoodada lahaa ee Afrika. Waa 60kii oo 60 sannadood laga joogo, munaasabadihii lagu muuneeyay aan xabbad-qaado: Garoonkii u dhawaa malcaamaddii Ina Baraawe (Masaajidka Ibraahin Dheere) ayaa casar la isugu soo baxay. Filib Karal oo gumaysigii ka wakiil ahaa iyo Cigaal oo dawladdii dhalatay hoggaaminayay ayaa joogay. Labadii calan ayaa la is-weydaariyay Timacaddena geeraarkii Kaana sib, Kanna saar ayuu ka tiriyay, Koox reer Scotland ahayd oo Cadan laga keenay ayaa miyuusig tumaysay, Habeennimadii Beerta …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

60 Sanadood Kaddib, Miyaan Dabaaldegnaa mise Waan Tiiraanyoonnaa?

Isbuucan waxaa loo dabbaaldegayaa lixdan sanno guurada ka soo wareegatay markii Jamhuuriyadda Soomaaliya ay xorriyadda qaadatay! Waxaa suuragal ah inaad la yaabto markii aad ogaato in Jamhuuriyada Soomaaliya ay xorriyadda ka hor qaadatay inta badan dalalka deriska la ah. Dalalka urur goboleedka IGAD, sida Kenya, Uganda, Jabuuti, Eritrea iyo South Sudan dhammaantood waxa ay xorriyadda qaateen Soomaaliya kaddib. Markii ay Soomaaliya xorriyadda qaadatay waxa ay noqotay dhiirigeliyaha rajada Afrika maadaama ay si guul ah u qabatay saddex doorashooyin oo si dimuqraadiyad ah u dhacay intii u dhaxaysay 1959 illaa 1969, taas oo Soomaaliya ka dhigaysa dalkii ugu horreeyay Afrika ee …

Read more 0 Comments
AkhriDhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & DuniddaDiinta IslaamkaQoyska & Horumarinta Bulshada

Qibradda Nolosha?

Qormadeenna maantay waxa aan uga hadleynaa sida uu qofku qabiiir ku noqon karo dhanka nolosha, qibraddu ma’ahan kaliya in aqoonta lagu helo. Waayeelka duidaan ku nnool dhamaantood waa qabiirro, nolosha ayaana ka dhigtay dad qubaro ah, haba kukala duwanaadaan waxa qabiirka lagu yahay. Dadka uu Alle ku uumay dunidaan intabadan isku si’ waxba uma arkaan, isku sina ugama falceliyaan arimaha ku dhaca, oo waxaa caddayn kuugu filan in dadka dunidaan kunool ey isku raaci waayeen Allihii uumay oo ah Allaha kaliya oo mudan in xaqa lagu caabudo, halkaas ayayna dadku kukala haraan, oo waxa aad arkeysaa dad waayo badan nolosha …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Soomaaligii ugu Horeeyay ee Loo Xusho ka mid Noqoshada Akadamiyad Caalami ah

Qoraaga caanka ah ee Soomaaliyeed Nuurdiin Faarax ayaa ka mid noqday Akadamiyada Mareykanka ee xirfadaha kala gedisan sida suugaanta, sayniska iyo horumarinta danta guud. Akadamiyadaas oo ah tan ugu faca wayn oo ay ku kulmaan aqoonyahannada ayaa waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1780-kii,iyadoo dadka ku biira inta badan lagu xusho aqoonta iyo in uu yahay qofku mid wax faa’iido leh ku soo kordhiyay bulshada . Nuurdiin Faarax ayaa ka mid noqnaya 276, qof oo isugu jira hoggaamiyaal, arday saynisyahano, iyo dad ku xeel dheer farshaxanka kuwaas oo loo xushay in ay Akadamiyada oo lagu magacaabo American Academy of Arts …

Read more 0 Comments
error: Content is protected!!