Posts in category Caafimaadka iyo Sayniska


Caafimaadka iyo Sayniska

Daahfuridii Saxarada Atamka

1897 J.J Thomson waxa uu daaha ka qaaday in atamku uu ka kooban yahay elektaroono tabane ah cufkoduna aad u yar yahay marka lala barbar dhigo atamka. Markii la ogaaday in atamkku koronto ahaan yahay dhexdhexaad, waxaa khasab noqotay in il-togane ah ay jirto taas oo raad qaadideedi daaha kaqaaday in la ogaado borotoonka, kaas oo ah mid ka mid ah saxarada atamka. Borotonku waxa uu 1840 jeer ka culus yahay elektaroonada. Baaritaano badan oo la sameeyey ayaa lagu ogaaday in cufka atamku uu kadan yahay isku darka cufka elektaroonka iyo borotoonka. Tusaale ahaan cufka atamka hiliyom waxaa la filayey …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Maxaad Kala Socotaa Hadimada Qaadka Iyo Cudurka Korona Fayras?

Sidaan wada ogsoonahay qaadku waa aafo haysata bulshadeena taas oo ragaadisay horumarka, hab fikirka, qoyska, ilaha dhaqaalaha, caafimaadka iyo dhammaan qaybaha kala duwan ee uu u baahan yahay wadanku. Qaadku waa aafada aynu ognahay dhibtiisa, sidoo kalena aynu garanayno xalka iyo dawadiisa, hadana aan lagu dhaqaaqayn oo la iska dawaynayn. Macluumaad ku saabsan qaadka. 1. Ma ogtahay in ereyga qaad marka xaga danbe laga soo akhriyo uu noqonaayo “DAAQ”. 2. Ma ogtahay in erayga MIRQAAN uu ka kooban yahay laba eray oo kala ah: MIR oo macnihiisu yahay marka habbeenkii xooluhu daaqaaan (mirtaan). Ama weerarka habbeenimo, sida col habbeenkii wax …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Heerarka uu Soo Maray kemisterigu

Sida culuumta sayniska ee kale kemisterigu waxa uu ka bilowday wax yaalihii dadku samaynayeen ilaa inta uunku uu taagnaa. Qarniyo badan ka hor ayay dadku yaqaaneen sida loosameeyo khamrada, saabuunta iyo sida loo diyaariyo khalka. Sida uu aqoonkii reer giriig ee Dimokraytas (Democritas) yiri “ waxa aduunka yaala oo dhami waxa ay kasamaysan yihiin saxaro yaryar oo adkayaal ah ooo il-ma aragtay ah” waxa uuna saxaradaas ubixiyey Atamyo (Atoms). Atamyadu aad ayey u yaryar yihiin sidaa darteed lama arki karo, farqiga udhaxeeya walxahana waxaa farqiga udhaxeeya tirada, qaabka iyo sida ay isku haystaan atamya ay kudhisan yihiin. Sidoo kale filasoofii …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Halka Kemisterigu uga Jiro Sayniska Kale

Kemisterigu waa barashada maatarka iyo isbadala kudhaca. Kemisteriga waxaa loogu yeeraa ama lagu magacaabaa tiir dhexaada sayniska, waayo barashada aasaaska kemisteriga waxa ay lagama maarmaan u tahay dhigashada Bayoolojiga, fiisikiska, Juquraafiga, culuumta deeganka iyo maadoyinkale oo badan. Sidoo kale kemisterigu waxa uu boos muhiim ah uga jiraa sayniska iyo tijnolojiyada sida, caafimaadka, tamarta iyo deeganka, cuntada iyo beerashada iyo kuwo kale oo badan. Sida kor kuxusan Kemisteriga waxaynu ku qeexnay in uu la xariiro barista maatarka iyo isbedelada kudhaca, sidaa darteed kemisterigu waxa uu jawaab uraadiyaa labadan suaalood: Maatarku muxuu kasamaysan yahay? Iyo side xariir u leeyihiin isbadalada kudhaca maatarka …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Maxaad ka Ogtahay Caabuqa Caalamka Kaga Cabaadiyey ee Korona Fayras?

Fayraska coronavirus waa qoys balaadhan (coronaviridae) oo ka mida fayruusaadka sababa cudurada ku dhaca xayawaanka iyo bini-aadamkaba. Fayraska coronavirus waxa uu leeyahay noocyo kala duwan, qaar ku dhaca xayawaanka iyo kuwakale oo u kala gudba xayawaanka iyo bini-aadamka (zoonatic disease). Sidaan wada ogsoonahay coronaha ku dhaca aadamahu wuxuu haleelaa hawa-mareenka, kaas oo ku sababi kara caabuq. Hadaba muxuu yahay korona fayraska cusub? Dabayaaqadii sanadkii tagay december 2019 waxa magaalada wuhan ee dalka china ka dilaacay corona cusub, kaas oo loo bixiyey COVID-19 (Wuhan korona fayras). Cudurkan oo faroba’an ku haya dalka chinaha ayaa ku sii fidaya caalamka intiisa kale iyada …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Cunnooyinka Ku Habboon Bukaanada Karantiimada Ku Jira

Hey’adda caafimaadka Adduunka ayaa soo saartay ama shaacisay hannaanka cusub ee cunitaanka caafimaadka leh, kaas oo loogu talagalay bukaanada qaba ama looga shakiyay cudurka safmarka ah ee karoona 19, kuwaas oo kujira xaaladda karantiimada. Ujeedka looga gol-leeyahayna waa in la’adkeeyo ama kor looqaado difaaca jirka aadanaha. Cunno waliba oo difaaca kor uqaadeyso waxa ay ufiicantahay caafimaadkeenna. Maxaan Qaataa ama Aan Cunaa Waqtiga Karantiimada? Marka hore cab biyo badan: biyaha waxa ey naga caawinayaan in jirkeennu uu noqdo mid qoyan(Hydrate), taas oo kaqeyb qaadaneysa yaraynta heerkulka jirkeenna. Intabadan calaamadaha cudurkaan waxaa kamid ah qandho, qof waliba oo qandho ama xumad ey …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Haweenayda 50 Sano ka Hor Ogaatay Cudurka Korona Fayraska

Haweeneydii ugu horeysay ee ogaatay fayraska corona ee bina’aadamka ku dhaca ayaa ahayd gabadh uu dhalay nin darawal bas ahaa oo u dhashay Ireland. Gabadhan ayaa iskuula isaga tagtay iyada oo 16 sano jira ahayd. June Almeida ayaa noqtay haweenay sheybaarka ku ogaatay sawirada fayraska waxayna aad isugu mashquulisay ogaanshiyaha cudurka saf-mareenka ah ee imika caalamka ka jira. Covid-19 ayaa hadda ah fayras, balse waa nooc ka mid ah coronavirus oo ay horey shaaca uga qaaday Dr Almeida sannaddii 1964, taasi oo ay ku ogaatay sheybaarkeeda St Thomas oo ku yaalla magaalada London. Haweenaydan ku taqasustay cudurada fayraska ah ee …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Korona Fayras: ‘Maalintii Aan Qorsheynayay Inaan Hadiyad Siiyo Ayaan Meydkeeda Aasay’

Isbuucyadii ay soo dhawaaneysay maalinta hooyada ee sanad walba laga xuso dunida gabadha 33 jirka ah ee lagu magacaabo Aya (oo aan ahayn magaceeda dhabta ah) waxay ku mashuulsaneyd inay ka fikirto nooca ay noqon karto hadiyadda ay hooyadeed u geyn doonto maalintaas. Laakiin waxba kama aysan ogeyn inay isla maalintaas meydkeeda aasi doonto. Aya hooyadeed waxay ka mid ahayd 10-kii qof ee ugu horreysay ee Masar ugu geeroyootay xanuunka coronavirus. Inkastoo dowladda Masar ay bartamihii bishii February ku dhawaaqday inuu gaaray cudurkan lagu magacaabay Covid, haddana isbuucii ugu horreeyay ee bishii March unbaa la dareemay in kiisaska ay isdabajoog …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Korona Fayras: Maxay Dadka Waaweyni Ugu Nugul Yihiin Cudurada?

Dadka da’da ah ayaa u nugul caabuqyada, taas oo loo nisbeeyay jawaab celinta difaaca jirka oo aan awood u lahayn iska difaacidda caabuqyada. … intabadan dadka waaweyn waxaa lasoogudboonaado ama jirkooda waxa uu soo qaatay marxalada nololeed oo aad udheer, intaasina difaaca jirka waxa uu kujiray eegga hore ee difaaca cudurada, ugu danbeyn taas waxa ey jirka aadanaha kadhigtaa mid liita, mid jilicsan, mid aan awoodin in uu difaac galo. Yaa Halis Ugu Jira Cudurka Coronavirus? Da ‘kasta ha’ahaadeene, dadku waxa ey qaadi karaan cudurka Karoonaha (2019-nCoV). Dadka da’da ah, iyo dadka qaba xaaladaha caafimaadka gaarka ah (sida neefta, kaadi …

Read more 0 Comments
Caafimaadka iyo Sayniska

Kaalay Wax Kabaro Qalabka Neefsiga ee Hawo Siinta (Ventilation)

Haddii jirku aanu helin oksijiin, qofku waxa uu kudhintaa daqiiqado gudahood. Mashiinnada ka caawinaya bukaannada neef sashada waxaa loo yaqaanaa hawo-hayeyaasha lafarsameeyay ama afka qalaad waxaa lagu yiraahdaa (Mechanical Ventilation). Mashiinka neefsashada ee ugu horreeyay wuxuu ahaa kii lasoosaaray sanadkii 1928dii, waxaana loo yaqaanay “Lung Iron cylinder”. Mashiinkaan waxaa aad loo isticmaalay intii u dhaxeysay sanadihii 1930-meeyadii illaa 1950-meeyadii, waxaana loo adeegsaday bukaanada uu aadka usaameeyay cudurka dabeesha, taas oo ku sababtay bukaanada neef qabatin. Waxay u isticmaaleen cadaadis taban (Negative Pressure)  si ay uga caawiyaan bukaanka inay neefsadaan inta ay jiifaan qolka hawada Sambabka loodiyaariyay ee gacan ku sameyska …

Read more 0 Comments
error: Content is protected!!