Bashir Maxamed

About the Author Bashir Maxamed

Waa qoraa ka tirsan Afrikaan. Waa xeel-dheere ku xeel-dheer qorida Afka hodanka ah ee Soomaaliga. Cilmi qoto dheerna u leh, waxna ka qora siyaasadda, maamulka, dhaqaalaha iyo arrimaha bulshada, takhasuna u leh culuumta siyaasadda iyo dhaqaalaha. Wuxuu haystaa shahaadada heerka koowaad ee jaamcadda.

Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Doorasho Bilaa Saami Qaybsiya MAYA!

Doorashooyinku waa dariiqa xalaasha ah ee loo maro isbedelka awoodeed ee dalalka dimuqraadiyadu ka hanaqaaday. Laakiin doorashooyinku ma damaanad qaadaan xallinta mashaakil oo idil mar mar waaba ay sii xoojiyaan xurguftii jirtay. Waxa suutro gal ah in doorashooyinku noqdaan qaar xor ah aanse xaq ahayn. Doorashooyinku waa udub dhexaadka dowladaha wakiilada dimuqraadiga sabab? Sababtoo ah dimuqraadiyad ahaan, awoodda dowlada waxa ay ka timaadaa ogolaanshaha kuwa la xukumayo. Waana hanaan bulshadu ku go’aamiso cida iyaga u matali lahayd nidaamka dowladnimo. Dimuqraadiyada wakiiladu waa mid ka mid ah ujeedooyinka bulshooyinka casriga ah. Wakiiladu baarlamaanku waxa ay leeyihiin saddex hawlood; metelaada doortaha, sameynta …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Cashuurta iyo Kaalinta Ay Ku Leedahay Dowladnimada

Dowladi waxa ay dakhliyo kala duwan ‘different income’ ka heshaa ilo kala gedisan ‘different source’.  Dowladi ma shaqayn karto hadii aan dakhli jirin. Dakhliga na waxa ay ka heshaa dadka. Dowlad kasta oo dunida ka jirtaa dadkeeda waxa ay ka heshaa dakhli kala duwan oo ay ku socod siiso hawlaha qaranka (Implementation of national work). Dakhligu waa mishiinka dhaqaajiya shaqada dowlada, adeegyadda bulshada, iyo kaabayaasha dhaqaalaha. Noocyadda dakhli ee dowlad soo gala guud ahaan waxa lagu soo koobaa toddoba qaybood; Dakhliga cashuuraha (revenue from tax). Dakhliga adeega (revenue from service). Dakhliga deeqaha (revenue from grants). Dakhliga hantida dowlada (revenue from …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Fayraska Karona: Saamaynta Dhaqaale ee Soomaaliya

Dhaqaalaha Soomaaliya waxa uu xoog ugu tiirsan yahay ganacsiga (heavily depend on trade) si gaara badeecadaha la soo dejiyo (imported goods), xoolaha, xawaaladaha iyo isgaadhsiinta. Alaabaha ganacsi ee la soo dhoofiyo waxay ka tahay GDP-ga 40% halka waxdhoofinta ay tahay 10%, waxa cad in Soomaaliya ku jirto isu-dheelitirnaan la’aan dhaqaale (imbalance economy). Aragti dhaqaale oo dalalka ay ka hirgashay yihiin kuwa ladan ayaa ah “Export product should be greater than the import commodities” oo micnaheedu tahay marka dhaqaalaha waddanka laga hadlayo si dhaqaalaha wadanku u kobco marwalba waa in waxa aad dhoofisaa ka badan yahay waxa aad soo dhoofsanayso. Aynu …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Korona Fayras: Saameynta Dhaqaalle uu Afrika ku Yeelan Karo Cudurkaan Korona

Wadamadda qaaradda Africa kuma taagna qoton dhaqaale oo adag, waxa ayna wajahaan dhaqaale burbur markasta oo xaalad cakiran oo dhaqaale dunida ka dhacdo. Wadamadda adduunka waxaa ka dhexeeya oo isku xidha dhaqaalahooda ganacsi wadhoofinta iyo soodejinta, adeega macaamiisha, maalgashiga, socodka lacagta, dadka iyo macluumaadka. Sanadkan 2020 Afrika waxa ay wajahaysaa hoos u dhac dhaqaale Covid 19 dartiis. Warbixin sanadle ah oo Bangiga Hormarinta Afrika daabaco sanad walba ayaa koboca dhaqaalaha Afrika 2020 lagu sheegay in uu kor u kici doono 3.9%, halka 2019 uu ahaa 3.4% iyada oo sanadka 2021 la rajaynayo +4.1%. Koboca dhaqaalaha 2020 waxa saacidaya ayaa lagu …

Read more 0 Comments
Dhaqaalaha iyo Siyaasadda

Faallo Saamaynta Dhaqaale ee Korona Fayras 2020

Saddexdii bilood ee u dambeeyay dunida, sayladaha saamiyadda adduunka, dhaqaalaha caalamka, iyo badeecadaha ganacsi waxaa saameeyay xanuunka Korona Fayras. Khubarada dhaqaalaha ayaa dhamaantood sheegaya in dunidu wajahayso hoos u dhac weyn oo dhaqaale iyo dhaqaale burbrur sababta fiditaanka Covid 19 awadeed. Xanuunka Korona Fayras oo bishii December 2019 laga helay gobolka Hubei, magaaladiisa Wahun ee Shiinaha ayaa farabaas ku haya caafimaadkii, ganacsigii iyo dhaqaalihii. Covid 19 dunida waxa uu ku keenay saamayn xun oo dhaqaale aadna u gun balaadhan. Waxa uu ku faafay waddamo badan ilaa 192 dal sida ay diwaangalisay ha’ayadda WHO bisha March 2020. Dhibaatada caafimaad ee uu …

Read more 0 Comments
Falsafada iyo Siyaasada arrimaha bulshada

Saamaynta Covid-19 ee Kastamyadda Saylac iyo Cigaal Airport  

Ku talagalka miisaaniyadda ‘budget estimation’ Somaliland ee 2020-ka waxa isdhin maaliyadeed oo xoogle “intensive fiscal deficit” iyo hoos u dhac weyn “magnific deceleration” oo la taaban karro ku keenaya xanuunka safmareenka Korona Fayras COVID19. Sanadkii 2019, 10-kii bilood ee hore dakhliga u soo xorooday dowladda Somaliland waxa uu dhanaa $174 Million oo macnaheedu tahay in bil wal dakhliga soo galayay uu ahaa $17.4 Million. Halka yoolka Sanadkan odoroska dakhligu bil walba yahay $26 Million in uu soo xoroodo. Dakhliga miisaaniyadu waxa uu ka Kooban yahay cashuuraha, khidmadaha iyo kaalmooyinka deeqaha. Miisaaniyadda SL ee 2020 waa $323 Million (budgeted estimate- rate …

Read more 0 Comments
Siyaasadda & Diplomasiyadda

Daruuraha Is-fahan Siyaasadeed Ee Geeska Afrika

Waa hubanti la’aan in aynu il-gaara ku eegayno daruuraha is-fahan siyaasadeed ee waddamada Geeska Afrika,  oo isbedel iyo is-fahan kasta oo dhaca raad innagu yeelanayo ka bulsho ahaan.  Si kooban haddaan u iftiimiyo ujeedada qormada cinwaankeedu kor ku xusan yahay; waa mid aan doonaayo inaan ogaalka bulshada kor ugu qaado. Maqaalkan waxa aan  idinku la wadaagi  doonaa aragti caam ahaan loo fahansanaan karo oo aan ka soo dheeganayno isbedelada siyaasadeed ee geeska afrika ka cartamaya xilligan, mareegaha falanqeeya arrimaha mandaqada khaas ahaan iyo falanqeeyayaasha arrimaha siyaasadda. Waxa aan akhristaha ugu afeef dhiganayaa inaan qormadan ku hadlayo aragti iyo dareen ku …

Read more 0 Comments
Siyaasadda & Diplomasiyadda

Ciqaab Wadareed Laga Dan Leeyahay! -Muqdisho

  Muqdisho waxa ka jirra duruufo waaweyn oo amni darro oo culayskooda leh, Muqdisho waa magaallo nasiib darran, oo ayaankeed/filkeed in badan ka hadhay ! Magaalo ahaanteed uma xuma, oo shaki la’aan waa BOQORADII CASRIGA ; laakiin muuqaaladda qaraxyadda ka jira ayaa sawir fool xun ku ladhay !!  Saraakiisha loo xidhay laylinta Ciidanka Xoogga Dalka, ilaalinta Amniga Caasimadda iyo Sirdoonka Qaranku, qorshe midho dhal ah iyo siyaasadda amni oo duruufaha xaailooni darro ee weerarada argagixisadda lagaga dabaasho weli hab iyo xeelad guul dhal ah ma aysan sal-dhigin. Duruufaha nabadgalyo xumo ee caasimada hanaan iyo xeelad lagu karantiilo weli lama hayo. …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Xasuuqii 4 Feb 1991 Ee G. Awdal

Inuu qallinku qeexo weedha cinwaanka kor ku qoroni, uma baahna raadsashada cadaymo ama qiil samayn, balse waayaha taariikhda iyo wacdiga noloshii la soo maray ayuun baynu bogogeeda ay dhaxalka uga tagtay caruur iyo cirroole ka dhex akhrisanaynaa dhacdooyinkii madoobaa ee maanka iyo qalbiyadda raadka ku reebay. Waa waajib iyo lagama maarmaan in wax laga ogaado wixii tegay ee taariikhda baalka madow ka galay “Taariikhdu waxbay Hagtaa; Dadkuna Waa Haybiyaa”. Sooyaalku ma duugoobo, deegaan wal iyo dad kastaana waxay leeyihiin maalmo madow iyo maalmo farxadeed oo ay xasuustaan. Wixii dhib ah ee shacab ku dhacayna waxa ay taariikhdu u xustaa ama …

Read more 0 Comments
Dhaqanka, Afka Hooyo, Taariikhda Soomaaliya & Dunidda

Taariikh Nololeedkii Abwaan Qiiq oo Kooban 1973-2018

  Tixo iyo tiraab badan wuxuu dhaaxa curiyo, tuducyada wuxuu meeriyo, hadal tusmeeyo, suugaan tubteedii wuxuu jid bixiyo, waxaa u timid geeridii rabbi, Alle ha u naxarsto walaalkeen, Abwaankeenii buunigi Fanka iyo Maada Cabdixakiin Cabdilahi Jibriil oo loo garan ogaaa Abwaan Qiiq. Waxa aan wax ka xusi ilaha gaaxday duruus wax ku ool ah oo manfac af iyo aqoon ba inoo leh. Nal ka dhamay halganka murtida, maada, fanka iyo tacliinta. Bulshada inteeda sugaanta iyo nuxurkeeda u dhuundalooshaa waxa ay in badan dhagahooda ku dhugtaan murtida, miida, mucda, maada, iyo duruusta suugaanta iyo quruxda fanka jaadad keeda kala duwan ee …

Read more 2 Comments
error: Content is protected!!