Aqristaha sharafta leh oo jecel inuu wax ka barto ama ka ogaado qorshaha ganacsiga marka horre isweydii adiga “waa maxay qorsho?” “Qorshaha adiga ayaa kunool ee asiga kuguma noola” maah-maahdaan waxay ahayd “talo adiga ayaa ku nool ee iyada kuguma noola”. Hadaba aan kula taliyo, inta badan ganacsiga ka jira gudaha Soomaaliya cimirigiisa aad ayuu u gaaban yahay, balse maxaa keenay? Ganacsiga Soomaalida inta badan sidaas uma sii cimri dheera, waanu ogsoonahay in waxwalbo Illahay swc sawabtiisa ay ku jiraan balse haddii ganacsiga uu ku dhisanyahay aqqoon iyo waayo aragnimo dheer wuxuu noqdaa mid aad u cimri dheer.

Aan soo qaadano tusaalooyin fiican. Maalin walbo waxaad aragtaa shirkado badan oo caalami ah, ogaaw dhammaan shirkadaha caalamiga ah ee aad aragto waxay ka soo wada bilaabeen meel hoose kadibna waxay gaareen meel caalami ah. “local to international”

Tusaale ahaan shirkada Coca-cola cidwalbo maanta wey taqanaa, goormaa la sameeyay ama la aas-aasay ayay kula tahay shirkadaas?

Shirkadaas waxaa aas-aasay  Asa Griggs Candler sanadka markuu ahaa January 29, 1892. Goobaha shirkadaan xarumaha waa weyn u ah waa  Atlanta, Georgia, dhammaan xarumahaas oo dhan waxay ku yaalaan dalka Mareykanka.

Wali waxaa jira shirkado badan oo aad u cimri dheer wali kasii cimri dheer shirkada Coca-cola. Tusaalooyinkaasi waxaanu ka fahmi karnaa in loo baahan yahay hiigsi. Si aad u gaarto hiigsiga aad hiigsanayso ganacsigaada waxaad u baahan tahay inaad qorto “qorshaha ganacsigaada” oo ay fahmi karto cidwalbo. Markii aan ku leeyahay qorsho ganacsi oo ay fahmi karaan cidwalbo waxaan kala jeedaa ganacsiga markii aad bilawdo waxaad u baahan tahay inaad sare u qaado sanadaha soo socdo. Si aad sarre ugu qaato waxaad u baahan tahay inaad hesho dad shuraako kala noqdo oo wax kugu darsado.

Dadka shuraakada kula noqonaayo marwalbo waxay u baahan yihiin inay arkaan waxa qorsho u ah ganacsigaada. Haddii qof uu doonaayo inuu wax kugu darsado uma baahnid inaad waxwalbo afka ugu sheegto ee waxaad u baahan tahay oo kali inaad u dhiibto warqada qorshaha ganacsigaada.

Inaad yeelato qorsho ganacsi waa muhiim. Qorshaha ganacsiga waa qaab qoraal ah oo la qoro marka la damacsanyahay in lagu guulaysto fursadaha ka jira suuqa. Inta aadan marka horre qorin qorshaha ganacsiga marka horre isku day inaad wax badan ka ogaato waxa ka jira suukha. Haddii aad wax badan ka ogaato waxa ka jira suukha waxaad ogaani kartaa saadaasha mustaqbalka ee ganacsigaada. Ganacsi walbo wuxuu u baahan yahay marka horre in la sameeyo cilmi baaris.

Cilmi baarista waxay kaa caawinaysaa inaad ogaato waxyaabaha aad u baahan tahay inaad ku qorto qorshaha ganacsigaada.

Si aad ugu guulaysato qorista qorshaha ganacsigaada waxaad u baahan tahay inaad hesho macluumaad faro badan oo ku saabsan ganacsigaada. Macluumaadka wuxuu ka mid noqoni karaa  baahida ka jirta suukha, dhibaatooyinka haysato macaamiisha, maxaa keenay in macaamiisha ay u baahan yihiin badeecadahaan ama qadamaadkaan.

Haddii aad si wanaagsan u qorto qorshaha ganacsigaada waxaad ku guulaysani kartaa mustaqbalka ganacsigaada iyo inaad hesho dad badan oo shuraako kula noqdo.

Qorshaha ganacsigaada waa inuu ka koobnaadaa dhammaan qaybahaan soo socda:

  1. Sharaxaad KoobanThe Executive Summary” sharaxadaan waa inay ka koobnaataa hal bogg illaa labo bogg oo kali, adigoo tusaale fiican ka bixinaayo muhiimada ganacsigaada. Sharaxaada kooban waxaad kaga hadlaysaa oo kali waxyaabaha muhiimka u ah inaad bilawdo ganacsigaan iyo maxay tahay qiimaha ay kuu leedahay inaad bilowdo ganacsigaan, hadalada aad ku qorayso sharaxaada kooban waa inaad ka illaalisaa hadalada sarbeebta ah. Waxwalbo oo aad ku qorayso qorshaha ganacsigaada waa inay noqdaan wax iska cad oo la fahmi karo, si mugdi uusan kaaga gelin markii aad doonayso inaad dib u fiiriso waxyaabaha aad hiigsanayso iyo dadka doonaayo inay shuraako kula soo noqdaan.
  1. Aragtida Guud Ee Ganacsiga “Business Overview” qaybtaan waxaa lagaaga baahan yahay inaad si fiican ugu sharaxdo sidda
  • Dhisidda sharciyada
  • Dhisidda taariikhda ganacsigaada
  • Nooca ganacsiga
  • Goobta
  • Qaabkee ayaad u hawl geli rabtaa, (qaab dukaan, internet, qaabka dalabka warqadaha)
  1. Qorshaha Hawlgallada “Operations Plan” qaybtaan waxaa loo baahan yahay inaad ku qorto wali si fiican u tafatirto sidda aad doonayso in hawsha shirkada ama ganacsigaada loo wada qabto. Shirkada waxay leedahay qaybo kala duwan sidda qaybta shaqaalaynta, qaybta macaamiisha, qaybta xisaabiyaha, iwm. Waa inaad qeexdaa dhammaan qaybaha uu ka kooban yahay ganacsigaada iyo sidda aad doonayso in hawsha shirkada loo wada qabto iyo guud ahaan cidda loo baahan yahay inay qabato.
  1. Falanqaynta Suuqa “Market Analysis” falanqaynta suuqa waa qaab loo baahan yahay inaad si wanaagsan u falanqayso guud ahaan suuqa. Waa inaad wax ka qortaa cidda kuu ah macaamiisha “target customers”, dadka u baahan inay macamiil ka noqdaan ganacsigaada, waxaa kale oo muhiim ah dadka ganacsigaani macamiil ka noqoni doona waa dad noocee ah? Dhalinyaro, caruur, dumar, waayeelo waa inaad isweydiisaa da’da u baahan ganacsigaan, maxayna tahay sawabta dadkaas muhiim u yihiin. Marka aad qiimeynayso suuqa ha hilmaamin dadka aanan awoodi doonin in ganacsigaan wax ka iibsadaan, maxaa yeelay dadka isku dhaqaalo ma ahan. Waa inaad cabiri kartaa dadka macamiisha ka noqoni doona ganacsigaan dhaqaalo intee la’eg ah ayay haystaan “income groups” iyo joqraafi ahaan goobaha ay ka yimadaan dadkaan.
  1. Badeecadda iyo adeegyada “Products and Services” qaybtaan waxaa lagaaga baahan yahay inaad ku qeexdo badeecadaha iyo adeegyada aad bixiso ama aad bixini doonto. Markii aad qorayso waa inaad sidoo kale u qortaa si degen oo aad wada ogtahay dhammaan waxyaabaha aad u baahan tahay inaad wax ka tilmaamto.
  1. Iibtinta iyo suuq-gaynta “Sales and Marketing” markii aad qorayso qorshaha ganacsigaada qaybtaan waxaa lagaaga baahan yahay inaad sidoo kale si diiran u faah-faahiso sawabta ay macaamiisha u iibsani doonaan badeecadahaaga iyo adeegyada aad bixiso. Waxaa soo hoos galaayo iibinta iyo qiimeynta adeegyada aad bixiso. Waa inaad sharaxaad dhammaystiran ka bixisaa qaababka aad doonayso inaad ku horumariso suukh-gaynta si aad u soo jiidato indhaha macaamiisha. Marwalbo ogaaw oo la soco macaamiisha waxay jecelyihiin wax tayadooda ay sareyso islamarkaana ah qiimo jaban. Si fiican u qor qaababka aad ku kasbani doonto macaamiisha, haddii aad doonayso inaad wax badan ka ogaato arrimaha ku salaysan suukh-gaynta raac xigashadaan http://www.tukesomalism.com/2016/03/06/waa-maxay-suukh-gaynta-marketing-tukesomalism-com/
  1. Falanqaynta tartanka “competitive analysis” si fiican u qeex waxyaabaha aad ku liidato iyo waxyaabaha aad ku wanaagsantahay. Marna ha qaranin ceebahaaga, maxaa yeelay waa muhiim inaad ogaato halka aad ka jilacsan tahay iyo halka aad ku wanaagsan tahay. Kadibna sharax sidda aad doonayso inaad ugu guulaysato tartanka ka jira suuqa. Haddii aad suuqa ku cusub tahay aad ayay u adag tahay inaad si fudud ugu guulaysato maxaa yeelay waxay kaa rabtaa shaqo badan iyo balan qaad faro badan.
  1. Kooxda maamulka “management team” waa inaad sharaxaad kooban ka bixisaa cidda maamuli doonto ganacsigaada. Ganacsi walbo wuxuu leeyahay cid ka masuul ah iyo cid maamusha. Maamulida shirkadaha ganacsiga iyo haayadaha waa shaqo u gaar ah dadka soo bartay maamulka iyo hogaanka. Waxwalbo waa inay lahadaan maamul iyo hogaan, maamulkaasna waa in loo aqqoonsan yahay masuuliyada ganacsigaas. Kooxda maamulayso ganacsiga waa cidda loo baahan yahay in loo raacani karo iyaga haddii ay wax isdaba mariyaan. Illaahay hanaga qabto, illaahayna nagama dhigo dadka wax isdaba mariyo. Maxaa yeelay masuuliyada maamulka waa masuuliyad aad u sareyso waxaana loo baahan yahay qofka haayo masuuliyadaas in si wanaagsan ugu soo baxo. Si aad wax badan ugu ogaato maamulka ganacsiga fadlan si fiican u aqri xigashadaan aan soo xigtay, halkaan guji http://www.tukesomalism.com/2016/07/18/waa-maxay-maamulka-ganacsiga-yar-yartukesomalism-com/
  1. Qorshaha Dhaqaalaha/Maaliyadda “financial plan” qaybtaan waa inaad faah-faahin ka bixisaa dhammaan qorshaha maaliyadeed. Meeqo ayaa ku bixi doonto ganacsigaan, maxaa kaaga bixi doona suukh-gaynta, sidee u bixini doontaa mishaarka shaqaalaha iyo midka maamulada sarre. Marka aad qorayso qorshaha ganacsiga ee ku saabsan qaybta qorshaha dhaqaalaha iyo maaliyadda waa jiritaanka ganacsigaada. Waa wax aad u wanaagsan inaad si qeexan u qorto guud ahaan saadaasha dhaqaalle ee ganacsigaada. Hadaba haddii aad doonayso inaad wax ka ogaato xisaabta ku saabsan ganacsiga guji maqaalkaan aan soo xigtay http://www.tukesomalism.com/2016/05/11/xisaabinta-ganacsiga-business-accountingtukesomalism/
  1. Saadaasha “Projections” saadaal fiican ku sameey ganacsigaada. Waa inaad qiimeysaa ganacsigaan aad ku jirto mise aad doonayso inaad bilawdo ma yahay mid natiijo fiican ka imaani karto. Waa inaad si degan u qiimeysaa waxa ka imaani karo mustaqbalka soo socda.

Kobaca ganacsigaada marwalbo wuxuu u baahanyahay inaad raadiso fursadaha cusub iyo macaamiilka cusub ee imaan karo suuqa. Markaad raadinayso fursadaha kobaca ganacsigaada waxaad u baahantahay inaad horumariso nidaamka ganacsigaada sidda habka aad macaamiilka u gaarsiiyo  allaabtaada, horumarinta qeybaha cusub ee badeecadahaaga, adeegyada iyo ballaarinta juqraafi ahaan.

Ogaaw ganacsadaha waa qof indheergarad ah oo arka fursadaha markaas jira, islamarkiina sameyni kara qorsho mustaqbal leh. Ganacsadaha waa qof hal abuur leh, abuura fikradaha cusub ee ganacsiga ama shirkadaha. Ganacsadaha waa shaqsi meel dheer wax ka arka halka kuwa kallena ay ku adagtahay inay arkaan fursadahaas.

Daafaha dunidda oo dhan qof walbo si qaas ayuu u maamulaa hawlaha ganacsigiisa iyo noloshiisa. Hadana miyaan dhihi karnaa dhammaan ganacsadayaasha waa isku wada mid? Su’aasha jawaabteeda waa “Maya”. Dhammaan ganacsatada waxay isku mid u ahayn ayaa ah qaarkiisa ayaa ah kuwa wax soo bartay oo soo dhammeeyay jaamacado kuwaas oo leh cilmi dheeraad ah oo ay ku horumarini karaan fursadaha ganacsigooda. Qofka markuu kasoo baxo jaamacad hadana noqdo ganacsade waxaa suurta geli karto inuu wax badan horumariyo.

Haddii aad ku fakiraysay inaad bilawdo ganacsi waad bilaabi kartaa waadna guulaysanaysaa Insha Allah. Talo saarashada Alle swc waa muhiim. Qofka bini’aadamka siddiisaba wuxuu u baahanyahay inuu leeyahay waxyaabo dhaxal gal ah si noloshiisa u helo waxyaabo uu dadka kale kaga duwanyahay. Waxaa jira dad badan oo jecel inay horumar ka gaaraan ganacsiga, balse waad gaari kartaa guushaada.

“Haddii aad riyooni karto maxaa diiday inaad rumeyni karto riyadaada, ogaaw waad rumeyni kartaa riyadaada” –Cabduljabaar Sh. Axmed

Waa wax aad u wanaagsan inaad qaadato koorsooyin ganacsi ah, si aad wax badan ugu fahanto ganacsiga, maxaa yeelay waxaa haboon inaad barato wax walbo oo aad isleedahay waxay ku cusub yihiin nafsadaada. Barashada koorsooyin cusub iyo waxyaabaha aqoontaada kobcinaya  waxay kaa caawinaysaa inaad waqtiga ka faa’idaysato siddoo kalle waxaad ka qayb geli kartaa siminaaro iyo kulamo aqooneed si aad wax uga siyaadsato ama aad u noqoto qof saqaafad wanaagsan leh. Ogaaw qofka wuxuu nolosha dhabta ah fahmaa markuu kororsado aqqoon ku filan, inkastoo aqqoonta aanan dhammaanin balse hadana waxaa loo baahan yahay in qofka nafsadiisa ka dhigo mid horey u socoto.

Facebook Comments