Buuggaan waxaa Qoray Mufekarka caanka ee reer Jasaa’ir ee la oran jirey Maalik binu Nabi, Maalik Allah u naxariistee waxa uu waxbarashadiisa ku soo qaatay Dalka Faransiiska. Buuggaan waxa uu ka kooban yahay 160 bog.

 Waxaana lagu turjumay Luuqada Faransiiska 1949M waxaana turjumay Labbada mufeker ee kale ah: Cabdisabuur Shaahi Iyo Cumar Kaamil.

Buuggaan waxa uu ka hadlayaa Sida Ay Bulshada ku Hormari Karta Kuna Dhisi Karto Ilbaxnimadeeda. waxa uu ku qoran yahay Luuqadda Carabiga oo fasiix ah, waxaan jeclaan lahaa qof waliba oo luuqadda Carabiga yaqaan in uu aqriyo, waa buugg aadan ka caajiseyn aqrintiisa sida uu u qoran yahay iyo tusaalloyinka uu addeegsanaayo Qoraaga.

Buugga Shuruudu Nahda. Buuggaan waxa uu ka hadlayaa Sida Ay Bulshada ku Hormari Karta Kuna Dhisi Karto Ilbaxnimadeeda.

 Qoraaga  Hadaf ugu weyn oo uu rabay waxa ay aheyd inuu u caddeeyo Bulshadda doorka fikirka Diiniga uu ku leeyahay hormarka iyo ilbaxnimadda. Wax-yaallaha uu ka hadlaayo waxaa kamid Wixii Tagay Iyo Taariqdii Markaa Taagneyd, Qoraaga waxa uu noolaa qarnigii 20aad, qaringaas waxa uu ahaa qarnigii Caalamka Islaamka iyo Afrikaba ay guumeysanaayeen rer galbeedka.

Waxa Uu Ku Hadlay Doorka Geesiyaasha Ay Ku Leeyihiin Ilbaxnimadda.

Waxa uu aad u falaqeyey  xaaladii ay ku jirtay Jasaa’ir 1830m oo uu Madaxda ka ahaa  Amiir C.qaadir, waxa uu tusaallo usoo qaaddanayaa geesigii ahaa C.kariin Al-khadaab, waxa uu leeyahay haddii uusan geesiyaal laheyn waddan waxaa fududaaneyso  in la guumeysto dadka, in la qaato qayraadka  uu leeyahy Waddanka iyo dhulkiisaba.Waddan waliba inta uu Ciidankiisa cudud leeyahay ayuu Waddamada kale ka hormari karaa.

Sidoo Kale Waxa Uu Ka Hadley Doorka Ay Ilbaxnimada Ku Leeyihiin Siyaasiinta.

Waxa uu soo qaatay Siyaasigii ahaa Jamaaldiin Alfaqaani oo noolaa qarnigii 20aad, Jamaaldiin kooxdii u madaxda u ahaa waxa ay bulshadood dib ugu soo nooleyeen Hankii ay nolosha ka laaheeyn, bulshadda markii la guumeysto waxaa hoos u dhaca hankooda, waxaa dhinto fikirdahooda, Jamaaldiin Alfaqaani waxa ay soo nooleyeen fikirada dadka waxa ayna guud ahaanba baabi’yeen  fikiradihii ay guumeystaaysha ku reebeen bulshadda, ayagoo waliba addeegsanaayo fikiradahooda, halkaas waxaan ka ogaaneynaa Siyaasadda inay door weyn ka cayaarto hormarka bulshadda.

 Qoraaga Waxa Uu Sidoo Kale Ka Hadlay Doorka Ay Wax-Yaallaha Ay Dadka Aaminsan Yihiin Ay Ku Leedahay Ilbaxnimada Iyo Hormarka.

Maalik waxa uu leeyahay haddii la kale saaro Diinta iyo Siyaasadda, waxaa macno beeleyso Siyaasadda. Tusaalle Ilmaha waddamada rer galbeedka waxa ay yaqaanan siyaasadda waddankooda, sidaas si lamid ah annaga waxa aan baahi u qabnaa in aan barno iftiinka diinta iyo imaanka.

Waxa uu soo qaatay Qoraaga kuwa quraafad aaminasanaa ee daganaa Magaalada Ximya, waxa ay daganayaan ku dhawaad 5qarni, waxa ay la hareen hormarka iyo ilbaxnimadii Magaalada,wax-yaallaha ay aaminsanaayeen waxaa kamid ah, haddii ay ka danbeyn Sheekhooda in ay helaayaan janaddii uu Allah u yaboohay Addoomadiisa wanaagsan, ugu danbeyntiina waa la ciribtirey kooxdaas.

Waxa Uu Sidoo Kale Qoraaga Ka Hadlay Mustqablka Caalamka Islaamka.

Waxa uu leeyahay Qoraaga Caalamka Islaamka waxa ay in muda ka maqanaayen taariqada, awal waxa ay ahaayeen 50waddan oo  leh Hal dowlad oo awood badan, waxa ay noqdeen 50 dowladood oo kale madax banan, waxa ayna kale saareen Siyaadsadda iyo Diinta waxa ayna ilbaxnimo u raadsadeen reer Galbeedka.

Xaalkooda waxa uu noqday sidii qof  xanuunsan oo soo gallay Farmashi, haddana aan garaneyn cudurka haayo iyo daawadii uu u qaaddan lahaa.

Wax-yaallaha aadka u xiisaha badan uu ka hadlaayo Buuggaan waxa ay tahay Ilnaxnimada oo ku qeexan si cajiib ah, waxa uu qoraaga leeyahay ilbaxnimada waa Dad+Carro+Waqti = Ilbaxnimo.

Maalik Bennabi wuxuu ahaa qoraa reer Aljeeriyaan ah iyo falsafad-yaqaan, kaasoo wax ka qoray bulshada aadanaha, gaar ahaan bulshada muslimiinta isagoo diiradda saaraya sababihii dhicitaanka ilbaxnimada Muslimka. Sida laga soo xigtay Maalik Bennabi, la’aanta fikradaha cusub ee xagga fikirka Islaamka ayaa soo ifbaxay waxa uu ugu talo galay kicinta ilbaxnimada. Wuxuu ku dooday in si loo soo celiyo sharafnimadiisii hore, bulshada Islaamka ay ahayd in ay noqdaan deegaan ay shakhsiyaadka dareemaan awood. Si uu u haqabtiro baahiyahiisa ruuxiga iyo tan jirka ah, qofka muslimka ah wuxuu ubaahnaa inuu dareemo in warshadiisa iyo hal abuurnimadiisa ay abaal marin heli doonaan. Qoraaga wuxuu ahaa mufaker dunida wax badan kusoo kordhiyey oo xagga falsafada bulshada ah.

Hormarka kasto oo la gaaro waxaa gaaro dad waxa ayna ku bixiyaan waqti, dadkaan waxa ay joogaan dhulka. Bulsha waliba inta ay Ahmiyadda siiso waqtiga waa ay ka hormarsan tahay, daqiiqdad waliba oo na soo martana waa taariiq qormeyso, doorashada taariiqada nooca ay noqoneysana annaga yaa leh.

 Sidoo Kale Waxa Uu Ka Hadlay Doorka Taariiqada Maguurtada Ah Ay Ku Leedahay Ilbaxnimada.

Taariqada waa silsilad soo jireen ah bulshada waxa ay ku faanan guulaheeda. Waxaa jiro Aayada Qur’aan oo caddeyneyso taariqda ma guurtada ah Allah waxa uu Qur’aankiisa nagu yiri “ Allah ma badallo Dad illaa ay ayaga  badalaan nafahooda mooyee”.

Si aan taariqda ma guurtada ugu faa’ideysano waxa aan u baahan nahay in lagale helo labo shuruudood:

  • In Lagu Dabaqo Taariqada Mabaadi’adda Qur’aanka.
  • Xaalad waliba oo cusub in aan ku dabaq Qur’aanka.

Waxaa Uu Sidoo Kale Ka Hadlay Saameynta Fikirka Diiniga Uu Ku Leeyahay Ilbaxnimada.

Taariqada marka la rabo in la jiheeyo waa in looga fekeraa si caqliyeysan ayada oo waliba loo fiirinaaya fikiradaha Diiniga ah, sidoo kale waxaa muhiim ah in aan ogaano xadka  uu qofka  ka taallabi Karin marka uu rabo in uu taariqda ku danbaqo fikirada diinta.

Qarnigii 19aad  waxa uu ahaa qarnigii ugu horeeyey ee la  tarjumo  Cilmiga Dhaqaalha, Baayolojiga iyo Cilmiga Aas-aasiyaadka Bulshada. Qarnigii 20aad waxaa uu yeeshay Manaahij  wax lagu turjumo. Fikiradaha diinta waxay bulshada u xalisaa dhibaatoyinka ka dhex jira, sidoo kale waxay bulshada u saaraan ilbaxnimo iyo hormar.

Wax-Yaallaha Uu Buugga Ka Hadlaayo Waxaa Kamid Ah Shaqadda Ay Dadka Ka Shaqeeyan Doorka Ay Ka Qaaddato Ilbaxnimadda.

Diinteenna suubban wax ay nagu boorisay qof waliba in uu shaqeysto, Suubbanaheenna  NNKH waxa  uu yiri “Cunno qof uu cunno waxaa ugu kheyr badan mid uu shaqeysto, Nabi Da’ud waxa uu ahaa Nabi xoogiisa Maalo”

Wax-yaallaha xukuma shaqada uu qof qabanaayo waxa uu hal ku dhig u ah:

Haggitaanka ilbaxnimadda.

Cilmiga qofka inta uu gaarsiisan yahay.

Hanti inta uu leeyahay.

Sidoo Kale  Qoraaga Waxaa Uu Ka Hadlay Waqtiga.

Subanaheenna NNKH waxa uu yiri “ Maalin waliba oo soo baxdo Aadanaha ayey la hadashaa waxa ayna dhahdaa, waxaan ahay maqluuq waxaan marqaati ka ahaan doonnaa camalka aad qabto iga faa’iideyso ma soo noqonaayo ilaa qiyaamaha e”.

Qofka muslimka waxaa laga rabaa inuu u qiimeysan yahay waqtigiisa.Wax-yaallaha naga caawin karo in aan waqtigeenna ka faa’iideysanno waxaa kamid: Fiid hore inaan seexanno, waqti hore subixii in aan soo kacno iyo in aanba ku laaban hurdada.

Facebook Comments